To tylko fragment pamiętnika Ignacego Prądzyńskiego, generała kwatermistrza Wojsk Polskich w Powstaniu Listopadowym. Drugie wydanie wspomnień generała z wojny polsko-rosyjskiej 1831 roku, to , które właśnie znalazło się w zbiorach naszej biblioteki, ukazało się w Petersburgu w 1898 roku nakładem księgarni K. Grendyszyńskiego.

Ignacy Prądzyński był uzdolnionym dowódcą, strategiem i planistą. Dowiódł tego w słynnej zwycięskiej bitwie pod Iganiami, 10 kwietnia 1831 roku. Może właśnie dlatego gen. Skrzynecki obawiając się konkurencji do końca wzbraniał się powierzyć mu samodzielne dowództwo i nie wykorzystał opracowanych przez niego planów? Po upadku Powstania Listopadowego generał zostaje zesłany w głąb Rosji, do Wiatki, gdzie na własną prośbę towarzyszy mu żona. Jej choroba i stan zdrowia Prądzyńskiego nie pozwalają im dojechać do Wiatkii. Osiem miesięcy spędzają w Jarosławiu, gdzie na wyraźne polecenie cara Mikołaja generał rozpoczyna pracę nad „Pamiętnikiem historycznym i wojskowym o wojnie polsko rosyjskiej 1831r.".

Po kilku miesiącach małżonkowie zostają przeniesieni do pobliskiej Gatczyny i mimo bardzo niekorzystnego dla zdrowia generała klimatu na początku września tekst jest gotowy. Car po przeczytaniu „Pamiętnika" dziękuje Prądzyńskiemu,  w dowód uznania skraca małżonkom okres zesłania.i w 1834 roku Prądzyńscy wracają do Polski.  Osiadają najpierw w Sandomierskiem, a potem we Krakowie.

„Pamiętnik historyczny i wojskowy" jest świetnym źródłem wiedzy o przebiegu Powstania Listopadowego, a co najważniejsze, obfituje w szczegóły dotyczące przebiegu działań na terenie Wschodniego Mazowsza. Już tytuły rozdziałów zapowiadają treść interesującą dla historyka Mińska i okolic: Bitwy pod Kałuszynem i Miłosną , Bitwy pod Wawrem, Dembem Wielkim i Iganiami, Działania zaczepne feldmarszałka, bitwa pod Mińskiem, Armia polska w Modlinie i Chrzanowski w Mińsku.

W tekście „Pamiętnika" natrafiamy na inne dobrze znane nam nazwy: Siennica, Jeruzal, Stanisławów, nawet Stojadła, a lektura całości dowodzi, jak głęboki ślad powstanie odcisnęło na ziemi mińskiej.

Zatem dla pasjonatów i zainteresowanych historią Mińska Mazowieckiego i okolic „Pamiętnik" generała Prądzyńskiego winien być lekturą obowiązkową. Także dla uczniów, często odrabiających prace domowe na temat "Powstanie Listopadowe na Ziemi Mińskiej". Umiejętnie dobrany cytat wpleciony w wypracowanie i szóstka  gwarantowana!

Ignacy Prądzyński, Pamiętnik Wojskowy i Historyczny o wojnie polsko-rosyjskiej w 1831 rok, Petersburg 18989

W zbiorach Czytelni MBP